Gelişmenin Özeti

+ Kolayın artık havası yok Yapay zekâ kusursuz görüntüyü birkaç saniyelik işe çevirdi. Moda dünyası da yönünü yeniden insan eline döndürdü.

Çizimler, maketler, saatler süren el işleri… Yeni mesele yalnızca ne yaptığınız değil, onu yapmak için ne kadar uğraştığınız. Adı da “effort signaling” (çabayı görünür kılma).

Gülbin Özbey 09 Ekim 2026 00:00 Whatsapp Telegram Linkedin Email 'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın! Gülbin ÖZBEY BOZTEPE Bir jean ne kadar sürede yapılır bilmiyorum ama makarnadan yapılanı için iki-üç saat gerekiyormuş.

Üstelik bunu yapan da bir moda markası. İlk bakışta sosyal medya şakası gibi duruyor.

Modanın son dönemde nereye doğru gittiğini anlatan en iyi örneklerden biri. Bir zamanlar teknolojinin marifeti, zor olanı kolaylaştırmaktı.

Moda da bundan gayet memnundu. Fotoğraftaki kırışıklık silindi, modelin teni düzeltildi, çekimler hızlandı, kampanyalar çoğaldı.

Sonra yapay zekâ geldi ve işi biraz abarttı. Artık güzel bir görüntü yapmak kolay.

Kusursuzunu yapmak daha da kolay. Moda dünyasının kolayla arası da tam burada bozuldu.

Son zamanlarda markaların kampanyalarında eller, makaslar, boyalar, hamurlar, çizimler, kartonlar daha çok karşımıza çıkıyor. Birileri saatlerce stop-motion çekiyor, biri tek tek illüstrasyon çiziyor, bir başkası makarnadan küçücük bir jean yapıyor.

Çünkü bugün asıl gösterilecek şey bazen ortaya çıkan iş değil, o işi yapmak için harcanan emek. Bunun moda dünyasındaki yeni adı “effort signaling”.

Türkçeye kelimesi kelimesine çevirmeye kalkınca pek şık durmuyor; “çaba sinyali vermek” deniyor. Söylenmek istenen ise basit: Bir şeyi yapmakla kalmayıp, ne kadar uğraşarak yaptığınızı da göstermek.

Bir bakıma yeni lüks formülü şu: Kolay yapılabiliyorsa herkes yapabilir, zorsa, iş değişiyor. Bir jean için iki saat Abercrombie & Fitch’in geçtiğimiz ağustos ayında yayımladığı bir video bu yeni durumu gayet iyi anlatıyor.

Videoda minik jean’ler var. İlk bakışta oyuncak sanabilirsiniz.

Biraz yakından bakınca asıl malzeme ortaya çıkıyor: Makarna. Jean’leri yapan Koreli sanatçı Min Kyung-jin, sosyal medyadaki adıyla Sibatable.

Yemek malzemelerinden minyatür moda parçaları yapıyor.

Piyasaya Etkileri

• Kur oynaklığı ithalatçı ve ihracatçı şirketlerin fiyatlamalarında düzeltmelere neden olabilir.

Arka Plan

İlgili açıklamalar ve veriler, içinde bulunulan dönem bağlamında piyasa fiyatlamalarına yön veriyor.

Uzman Notu

Brent Petrol için güncel seviye 103.7900 (%-0.47). ▼ Teknik/temel dinamikler takip edilirken, kademeli strateji ve zararı durdur seviyeleri ön planda tutulmalı.