Gelişmenin Özeti

Başarı Hikayeleri Bugün 95 yaşında: Merkez Bankası nasıl kuruldu? YAYIN TARİHİ, 03 Ekim 2026 12:41 GÜNCELLEME, 03 Ekim 2026 12:44 PAYLAŞ Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 95.

yıl dönümünü kutluyor. Banka, ilk Başkanı Kemal Zaim Sunel ile 3 Ekim 1931'de faaliyetlerine başlamıştı.

Fotoğraf: AA Birinci Savaşı sonrası, ülkelerin kendi para politikalarını bağımsız olarak belirlemeleri yönündeki eğilimin etkisi ve Kurtuluş Savaşı ile kazanılan siyasi bağımsızlığın ekonomik bağımsızlıkla güçlendirilmesi amacıyla bir merkez bankası kurulması yönündeki çalışmalar hız kazandı. .COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekonomi, iş dünyası, piyasalar ile ilgili en güvenilir ve en detaylı haberlere en hızlı şekilde ulaşın.

+ Ekle Bu konunun ilk kez ele alındığı 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde, özellikle "milli devlet bankası" kurulması fikri üzerinde duruldu. 1927'de dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda'nın merkez bankası kurulması hakkında sunduğu kanun taslağı kabul edildi.

Merkez Bankasının kuruluş aşamasında, diğer ülkelerin merkez bankalarından da görüş istendi. 1928'de dönemin Hollanda Merkez Bankası Başkanı Dr.

Gerard Vissering, bu kapsamda Türkiye'ye davet edildi. Vissering, İstanbul'daki çalışmalarını tamamlayarak "Türkiye'de Nakit İstikrarı ve Bir Merkezi İhraç Bankası Tesisi" adlı raporu hazırladı.

Raporda, hükümete bağlı olmayan, bağımsız bir merkez bankasının gerekliliğine dikkat çekildi. Bir yıl sonra Türkiye'ye davet edilen İtalyan uzman Kont Volpi de Türk lirasının istikrarının sağlanması için bir merkez bankası kurulmasının şart olduğunu belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından hükümet, merkez bankası kurulmasına ilişkin gerekli yasal çerçevenin hazırlanması için harekete geçti. Lozan Üniversitesinden Prof.

Leon Morf'un katkılarıyla Merkez Bankası yasa tasarısı hazırlandı. Tasarı, Türkiye Büyük Millet Meclisince (TBMM) 11 Haziran 1930'da kabul edildi ve 1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu adıyla 30 Haziran 1930'da Resmi Gazete'de yayımlandı.

Farklı kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen işlevlerin tek elde toplanmasının ardından 3 Ekim 1931'de faaliyetlerine başlayan Merkez Bankası, 95. yıl dönümünü kutluyor.

Önce banknot matbaası kuruldu İkinci Savaşı'nın olumsuz etkilerinin hissedildiği 1940'lı yıllarda bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de Merkez Bankası, kamu kesiminin finansman açığını kapatmaya yönelik uygulamalarda bulundu.

Piyasaya Etkileri

• Merkez bankası adımları kısa vadede oynaklığı artırabilir; yön rehberi veri akışı olacaktır.
• Enflasyon beklentilerindeki güncellemeler reel getiriler ve risk iştahı üzerinde belirleyici olabilir.
• Kur oynaklığı ithalatçı ve ihracatçı şirketlerin fiyatlamalarında düzeltmelere neden olabilir.
• Hisse senetlerinde seçici alımlar öne çıkabilir; bilanço ve sektör haber akışı takip edilmeli.

Arka Plan

İlgili açıklamalar ve veriler, içinde bulunulan dönem bağlamında piyasa fiyatlamalarına yön veriyor.

Uzman Notu

Brent Petrol için güncel seviye 102.2500 (%-0.06). ▼ Teknik/temel dinamikler takip edilirken, kademeli strateji ve zararı durdur seviyeleri ön planda tutulmalı.